Nhu cầu dinh dưỡng trẻ mầm non như thế nào là hợp lý

0

Trong giai đoạn này, thể chất và đặc biệt là não bộ của bé cũng phát triển vượt trội, để đạt mức hoàn chỉnh như não người trưởng thành về trọng lượng và kích thước khi bé lên 6 tuổi.

>> Chế độ dinh dưỡng cho trẻ mầm non

1. Trẻ lứa tuổi mầm non tăng trưởng thể chất như thế nào?

Lúc 3 tuổi, bé nặng khoảng 14-14,5 kg, cao 93-95cm. Lúc này bé tăng cân chậm hơn, mỗi tháng lên 100- 200g, cao thêm từ 0,5-1cm nhưng không đều đặn. Sau 1 năm đến khi tròn 4 tuổi, bé tăng thêm 2 kg, tức là nặng khoảng 16-16,5kg, cao 1 m là đúng tiêu chuẩn. Tròn 5 tuổi, bé nặng khoảng 18kg, cao 105-107cm. Sáu tuổi bé đạt 20kg, cao 112-115 cm.

Bảng nhu cầu dinh dưỡng của bé 0-2 tuổi

Bảng nhu cầu dinh dưỡng của bé 0-2 tuổi

Đây là giai đoạn trẻ tăng trưởng thể chất mạnh mẽ, đồng thời bộ não và hệ thần kinh của trẻ cũng phát triển cực nhanh để đạt được thể tích và trọng lượng bộ não hoàn chỉnh như một người trưởng thành vào thời điểm 6 tuổi. Vì vậy, phụ huynh cần lưu ý cung cấp đủ dinh dưỡng cho trẻ trong giai đoạn này. Nếu bé không lên cân trong 2-3 tháng liên tiếp hay lên cân quá mức (500g mỗi tháng), mẹ cần đưa bé đến bác sĩ dinh dưỡng để tư vấn thêm.

2. Các dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển của trẻ:

– Chất bột đường: Là nguồn cung cấp năng lượng chủ yếu cho cơ thể và là “thức ăn” cho não bộ hoạt động. Các thực phẩm giàu bột đường là cơm, bún, mì, nui, khoai, đậu…

– Chất đạm là nguồn thực phẩm “xây dựng” cơ thể, thành phần tạo máu, men tiêu hóa, kháng thể, cung cấp các acid amin cần thiết cho hoạt động não bộ,… Thực phẩm giàu đạm là thịt, cá, trứng, sữa, đậu, tôm, cua…

– Chất béo từ dầu, mỡ, bơ… là nguyên liệu tạo nên tế bào trong cơ thể, đặc biệt là tế bào thần kinh và là nguồn cung cấp năng lượng cho hoạt động, tăng trưởng của cơ thể. Có chất béo thì các vitamin quan trọng như vitamin A, D, E, K mới được hấp thu. Các chất béo thiết yếu omega 3 (DHA) từ cá basa, cá ngừ, cá thu, cá hồi, cá trích và các loại sữa bột có hàm lượng DHA cao; omega 6 từ dầu, các loại hạt … rất cần thiết cho cấu tạo thần kinh và hoạt động não bộ.

– Các vitamin và khoáng chất như vitamin nhóm B (có trong ngũ cốc thô, rau), vitamin C (có trong rau, trái cây tươi), acid folic (có trong rau lá xanh đậm), kẽm (có trong hàu, sò, thịt, cá, các loại hạt)… giúp cho chuyển hóa các chất trong cơ thể. Sắt (có trong thịt, cá, gan, huyết) không chỉ là nguyên liệu để tạo hồng cầu cho máu mà còn giúp cấu trúc hệ thần kinh, cùng với iốt là hai vi chất rất cần thiết cho bộ não.

3. Trẻ tuổi mầm non cần gì để có sự phát triển tốt nhất?

Lúc này, việc ăn uống của bé đã gần giống như người lớn, tức là bé đã có thể tham gia cả 3 bữa ăn chính của gia đình. Mẹ chỉ cần lưu ý cho bé nhận đủ và đa dạng các loại thực phẩm để đảm bảo bữa ăn của bé gồm đủ 4 nhóm bột đường, đạm, chất béo & vitamin như đã kể trên. Bên cạnh đó, bé vẫn cần ít nhất 3 cữ sữa mỗi ngày (khoảng 200-250ml mỗi cữ).

Ngoài ra, mẹ cũng cần chú ý tạo điều kiện cho bé vận động cơ thể qua các trò chơi và được tắm nắng 20 phút mỗi ngày. Nên cho bé đi ngủ sớm khoảng 9-9g30 tối, vì bé chỉ tăng được chiều cao trong khi bé ngủ say từ 10-12 giờ đêm.

Thực đơn mẫu:

– 7g00: 1 chén phở có nước béo, thịt bò băm hoặc cắt lát, rau xà lách xắt nhỏ và ½ ly sữa.
– 9g30: 1 ly sữa bột 200ml
– 11g30: ½ – 1 chén cơm với cá basa kho tộ, canh rau dền nấu tôm tươi, 1 trái chuối
– 15g30: 1 hũ sữa chua và 1/4 trái táo.
– 18g30: ½ -1 chén cơm với đậu hũ kho thịt heo, canh cải cá thát lát, ½ ly sinh tố bơ.
– 20g00: 1 ly sữa bột hay 1 hộp sữa tươi 200ml
– 21g00: 1 ly sữa bột hay 1 hộp sữa tươi 200ml

Làm gì khi con ăn quá chậm?

Chứng ăn chậm ở trẻ không chỉ tác động không tốt tới sức khỏe và hành vi của con mà còn khiến mẹ dễ căng thẳng, uể oải. Tuyệt chiêu nào cho mẹ để bé ăn nhanh hơn? 1. Cho con biết thời gian ăn Nếu lý do bé ăn…

4. Vai trò của thực phẩm đối với cơ thể và sự sống

Từ một tế bào duy nhất lúc thụ tinh có trọng lượng hầu như không cân đo được, cơ thể trẻ phát triển theo thời gian trở thành một con người cao hàng mét, nặng hàng chục ký. Nguyên liệu cần thiết cho sự xây dựng cơ thể này chính là các chất dinh dưỡng phải được cung cấp thường xuyên và liên tục hàng ngày.

Xét về mặt nguyên tắc, cơ thể chúng ta chính là sự tổng hợp của những gì chúng ta ăn vào. Gạo, mì, khoai, thịt, cá, trứng, sữa, rau quả… sau khi vào cơ thể, được xay giã, biến hóa, chắt lọc, vận chuyển, lắp ghép… để hình thành nên các tế bào của cơ thể; tế bào hợp lại thành các cơ quan, bộ phận; các cơ quan bộ phận này lại hợp với nhau để góp phần tạo nên một cơ thể. Vì vậy, có thể tóm tắt là không có dinh dưỡng thì sẽ không có cơ thể. Đó chính là vai trò xây dựng cơ thể của chất dinh dưỡng.

Thế nhưng, thực phẩm không chỉ là nguyên liệu không thể thiếu để xây dựng cơ thể, vì cơ thể được tạo thành không phải chỉ để trưng bày như một bức tượng. Mỗi ngày, ngay cả khi trẻ ở trạng thái ngủ say, không mộng mị và không cử động, trái tim vẫn đập những nhịp đều đặn và hiệu quả, các tế bào máu vẫn vận chuyển liên tục trong các mạch máu, lồng ngực vẫn co giãn giúp không khí vào ra, gan vẫn lặng lẽ chuyển hóa chất dinh dưỡng và chất độc, thận vẫn miệt mài gạn lọc những thứ cần bỏ đi và gom góp những thứ có thể giữ lại cho cơ thể…

Khi thức, chỉ một động tác vươn vai, duỗi chân đơn giản cũng là tổng hợp của một loạt các hoạt động của các cơ quan từ hệ thần kinh, nội tiết, cơ xương khớp… huống chi là các hoạt động phức tạp khác diễn ra hàng ngày như suy nghĩ, học tập, chạy nhảy… Nếu không có năng lượng, tất cả những hoạt động đó không thể diễn ra. Và năng lượng này lại được cung cấp chỉ duy nhất từ chất dinh dưỡng.

Như vậy, chất dinh dưỡng từ thực phẩm là nền tảng của sự sống, vì nó không chỉ xây dựng nên cơ thể, mà còn là năng lượng giúp cơ thể sống và hoạt động hàng ngày. Sự thiếu, thừa, mất cân đối trong việc cung cấp chất dinh dưỡng cho cơ thể đều có thể dẫn đến những sai lệch trong cấu trúc và hoạt động của cơ thể, và đó chính là các bệnh lý.

4. Nhu cầu chất dinh dưỡng ở các lứa tuổi khác nhau

Mỗi giai đoạn khác nhau của cuộc đời, trẻ có những nhu cầu về dinh dưỡng khác nhau, tùy thuộc vào độ tuổi, giới tính, chiều cao, cân nặng, thói quen hoạt động thể lực… khác nhau. Ngoài chuyện khác biệt về số lượng năng lượng, thành phần chất dinh dưỡng trong khẩu phần cũng không giống nhau, vì ở mỗi giai đoạn khác nhau thì sự phát triển về cấu trúc cơ thể và hoạt động của hệ tiêu hóa, chuyển hóa chất dinh dưỡng cũng như hoạt động của cơ thể đều hoàn toàn khác biệt.

• Trẻ dưới 6 tháng
Trừ giai đoạn bào thai, 6 tháng đầu tiên sau sinh là giai đoạn phát triển cơ thể nhanh nhất trong suốt cuộc đời của trẻ. Tất cả các cơ quan trong cơ thể đều có nhu cầu tăng trưởng mạnh mẽ, nhưng nhu cầu cao nhất là ở xương và hệ thần kinh, nhất là não. Vì vậy, thành phần dinh dưỡng quan trọng trong độ tuổi này là chất béo, canxi, chất đạm, vitamin tan trong chất béo như A, D, K.

Không có loại thực phẩm nào phù hợp với nhu cầu này hơn sữa, nhất là sữa mẹ, loại thực phẩm có gần 50% năng lượng khẩu phần từ chất béo, giàu canxi và vitamin A, nuôi dưỡng vi khuẩn đường ruột tốt để tăng nguồn cung cấp vitamin K. Nhu cầu năng lượng trung bình trong giai đoạn này vào khoảng 300-700kcalo/ngày, tương đương với khoảng 500-1000ml sữa/ngày. Số lượng nước cung cấp từ sữa thường vượt quá nhu cầu hàng ngày của trẻ (chỉ vào khoảng 400-700ml/ngày), nhưng cũng phù hợp với khả năng cô đặc nước tiểu còn kém ở trẻ. Chính vì vậy, trẻ không cần thêm bất kỳ thực phẩm hay nước uống nào khác cho nhu cầu phát triển của giai đoạn này.

Những lưu ý khi chăm sóc trẻ sinh non mà bạn cần biết?

Không một bậc làm cha mẹ nào muốn con mình sinh non, thiếu tháng nhưng vì một vài lí do bé phải chào đời trước khi "chưa đủ lông đủ cánh". Vì vậy các cặp vợ chồng sẽ gặp khó khăn trong việc chăm sóc bé sinh non. Siêu Thị…

• Trẻ 6-12 tháng
Trẻ đã lớn hơn, ngồi được, bò được… Cơ quan phát triển nhanh trong giai đoạn này là các bắp cơ, bên cạnh sự phát triển vẫn còn khá mạnh của não và hệ xương. Chính vì vậy, ở độ tuổi này cần tăng thêm chất đạm, vitamin và chất sắt trong khẩu phần, lấy từ khoảng 90-100 thực phẩm giàu đạm hàng ngày. Nhu cầu năng lượng trung bình của độ tuổi này vào khoảng 700-1000kcalo mỗi ngày, nên sữa không thể nào đáp ứng đủ nhu cầu cho trẻ.

Trẻ cần được cho thêm 2-3 bữa ăn đặc từ bột, thịt cá, dầu, rau… để vừa gia tăng năng lượng, vừa tăng tỉ lệ chất đạm hơn trong giai đoạn trước. Canxi và chất béo vẫn rất quan trọng, vì vậy, sữa vẫn chiếm ít nhất 60% khẩu phần của trẻ, và bắt buộc phải thêm 20-30g chất béo vào thức ăn đặc cho trẻ mỗi ngày.

• Trẻ 1-2 tuổi
Các cấu trúc cơ thể đã tương đối ổn định, đây là giai đoạn hoàn thiện các cơ quan dù vẫn còn sự tăng trưởng ở mức độ khá cao. Trẻ biết đi, biết nói, hoạt động nhiều hơn, nên thành phần chất đường trong khẩu phần phải tăng hơn, đi kèm đó là các vitamin có vai trò chuyển hóa năng lượng như vitamin B, chất khoáng kẽm, trong khi thành phần đạm và béo cũng như các vitamin tan trong chất béo đã giảm hơn giai đoạn trước.

Nhu cầu năng lượng trung bình khoảng 1100-1200kcalo mỗi ngày, gồm từ 4 bữa ăn với đủ các nhóm thực phẩm và khoảng 500-700ml sữa. Thức ăn của trẻ phải đặc để đảm bảo lượng chất bột đường cho hoạt động của não và cơ, trong khi chất đạm và chất béo vẫn giữ lượng tương đương giai đoạn trước 1 tuổi là đã đủ nhu cầu.

• Trẻ độ tuổi mẫu giáo (1-6 tuổi)
Nhu cầu năng lượng tăng khoảng 1200-1600kcalo mỗi ngày, nhưng nhu cầu chất béo đã giảm hẳn do tốc độ phát triển của não chỉ còn 20-30% so với giai đoạn trước, vì vậy không cho thêm dầu mỡ vào thức ăn của trẻ nữa. Nhu cầu canxi cũng tạm thời giảm đi, vì tăng trưởng từ giai đoạn này cho đến tuổi tiền dậy thì chậm lại do các nội tiết tố ảnh hưởng trên tăng trưởng không hoạt động tối đa. Trẻ cần được cung cấp năng lượng chủ yếu từ chất bột đường cho hoạt động của mọi tế bào, quan trọng nhất là não, cơ và hồng cầu.

Các bữa ăn của trẻ luôn phải đủ lượng chất bột (cơm, bún, mì, nui…) và rau quả tươi hơn là quan trọng các thức ăn giàu đạm như thịt cá. Trẻ 2 tuổi cần lượng thức ăn bằng một nửa người trưởng thành, và có thể ăn đầy đủ các thức ăn của người lớn, nhưng do kích thước hệ tiêu hóa nhỏ, nên phải cho trẻ ăn làm nhiều bữa, ít nhất 3 bữa chính và 2-3 bữa phụ với đủ loại thực phẩm khác nhau, trong đó có ít nhất 500ml sữa.

Có nhiều loại thức ăn, nhiều loại thực phẩm, nhiều cách ăn, nhiều xu hướng ẩm thực khác nhau tùy thuộc dân tộc, tôn giáo, ý thích cá nhân và kiến thức về dinh dưỡng. Với trẻ em, điều quan trọng đôi khi không phải là cho trẻ ăn thật nhiều, mà phải cho trẻ ăn sao để cung cấp chất dinh dưỡng thật cân đối và phù hợp với nhu cầu của trẻ.

ThS. BS. Đải Thị Yến Phi – Giảng viên Đại Học Y Khoa Phạm Ngọc Thạch

Share.
  • Nhu cầu dinh dưỡng trẻ mầm non

  • so sanh nhu cau dinh duong cua tre mam non

  • trẻ 5tuổi cân nặng 20kg cao 107cm vua chua